De informatie op deze pagina is zeker niet compleet. Maar helpt u wel op weg. Ook kan deze pagina nieuwe vragen oproepen. Deze kunt u stellen aan de arts, verzorgende of andere medewerkers van Attent. Zo hopen we dat u alle informatie krijgt die helpt om elkaar te ondersteunen. Want het is fijn om te weten wat er kan gebeuren tijdens deze moeilijke en verdrietige periode.

Samen wachten

Voordat een kind geboren wordt is er een tijd van verwachten. Als u van iets herstelt wacht u. Ook bij een geliefde waar het einde van het leven dichterbij komt hoort vaak een tijd van wachten.

Mensen worden door dit wachten vaak op de proef gesteld. Ze kunnen onvrede en onmacht voelen. En ook verlangen naar ingrijpen en snelle oplossingen.

Samen met iemand wachten is niet ‘niets doen’. Het is trouw zijn. Trouw ervaren in deze moeilijke tijd is een groot geschenk. Trouw laten zien bij iemand die het misschien nauwelijks meer ervaart, is een belangrijke daad. Het is natuurlijk geen plicht. U maakt als naaste zelf de keuze of en hoe u dichtbij wilt en kunt zijn.

Neem de tijd

Wachten neemt altijd meer tijd dan u denkt. Om van wachten waken te maken, is tijd en innerlijke ruimte nodig. Pas uw agenda aan, zeg afspraken af. Zorg voor voldoende opvang bij andere verplichtingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan uw werk en de zorg voor kinderen of huisdieren. Ook kunnen vrijwilligers ondersteunen bij het waken en wachten. Meer informatie vindt u op www.vptz.nl.

Wissel elkaar af

Niet iedereen hoeft de hele tijd aanwezig te zijn. Afwisseling geeft ruimte aan u en uw naasten om even bij te komen en even iets anders te doen. Afwisseling geeft ook degene voor wie u wacht de nodige ruimte.

Sfeer

Als u waakt en wacht hoeft u niet altijd te praten. Gewoon bij elkaar zijn kan veel rust en troost geven. Zorg voor een warme sfeer. Dat kan bijvoorbeeld met een schemerlamp, een fijne stoel of een foto. U kunt zachte muziek aan- en uitzetten. Die kan de stilte vredig maken. Ook kan muziek een aanleiding zijn om met elkaar te praten. Als praten niet meer kan, is het soms wel mogelijk om zachtjes te zingen. Of lichamelijk contact met elkaar te maken. Zo kan ook in de kamer een aangename sfeer komen.

Samen zorgen voor de cliënt

Het kan fijn zijn om te helpen bij het zorgen als het om kleine dingen gaat. Het kussen goed leggen, de mondverzorging, het haar voorzichtig kammen, een lekker geurtje, helpen bij het wassen. Bespreek uw wensen gerust met de verzorgende.

Vertrouwde rituelen

Als u waakt, staat u stil bij hoe het was. Het kan fijn zijn om tijd te nemen voor afscheidsrituelen. Denk aan herinneringen ophalen, gebeden uiten of foto’s bekijken. Deze rituelen geven veiligheid. Wees niet teleurgesteld wanneer u weinig reactie krijgt. Degene bij wie u waakt is meestal te zwak om te kunnen reageren, maar waardeert uw inspanning.

Rust en loslaten

U kunt merken dat er zaken zijn die uw geliefde bezighouden tijdens het sterven. Als het daardoor lastiger wordt om te sterven, kunt u samen kijken of u en de verzorging hier iets mee kunnen doen. Bijvoorbeeld door het inschakelen van een geestelijk verzorger of ander deskundig iemand.

Vele gevoelens

Wanneer iemand sterft, brengt dat moeilijke en mooie momenten met zich mee. Er zijn momenten van verdriet, angst, machteloosheid en boosheid. Maar ook van dankbaarheid, liefde, opoffering, humor en hoop. Het is fijn om te kijken waar iemand steun en houvast aan heeft. Voor de een is dat zijn of haar geloof, voor de ander een levensfilosofie. Ook kunnen kleine momenten van genieten of een gevoel van samenzijn steun bieden.

Veranderingen die vlak voor de dood optreden

Iedereen sterft op een andere manier. Er zijn wel algemene veranderingen die laten zien dat iemand stervende is. We leggen uit wat deze veranderingen zijn, en wat dit voor de omgeving betekent. Dezelfde signalen in een andere situatie hoeven uiteraard niet met sterven verbonden te zijn.

De veranderingen die er op wijzen dat het einde van het leven nabij is, zijn onder te verdelen in drie categorieën:

  • verminderde behoefte aan eten en drinken
  • veranderingen in de ademhaling
  • terugtrekken uit het leven.

Minder behoefte aan eten en drinken

Het is soms moeilijk te accepteren als mensen stoppen met eten en drinken. Zelfs als we weten dat ze stervende zijn. Uiteindelijk komt er een periode dat eten en drinken niet meer wenselijk of noodzakelijk is. Dit kan voor u zeer verontrustend zijn omdat eten en drinken zo nauw verbonden is met zorgen en leven. Maar u kunt ook op een andere manier voor uw naaste zorgen. Bijvoorbeeld door tijd met elkaar door te brengen en herinneringen op te halen.

Veranderingen in de ademhaling

Als het levenseinde nadert wordt het lichaam minder actief en heeft het minder zuurstof nodig. We zien vaak dat de ademhaling van mensen die stervende zijn rustiger en langzamer wordt. Sommige mensen kunnen in de laatste uren van het reutelen bij het ademhalen. Dat komt door het ophopen van slijm in de luchtwegen. De stervende kan het slijm dan niet meer ophoesten. Het reutelen is voor de omgeving soms verontrustend, maar de stervende heeft er zelf vaak weinig last van.

Terugtrekken uit het leven

Terugtrekken uit het leven is vaak een geleidelijk proces. Iemand zal steeds meer tijd slapend of doezelend doorbrengen. Het lijkt of diegene geen interesse meer heeft voor de omgeving. Dit langzaam terugtrekken uit het leven is een onderdeel van een natuurlijk proces.

Wanneer de dood dichtbij is – denk aan minuten of uren – kan het ademhalingspatroon weer veranderen. Soms ontstaan er lange adempauzes of is er alleen buikademhaling. Mogelijk schrikt u hiervan, maar weet dat de stervende dit niet als benauwdheid ervaart. Heel kort voor het sterven wordt de huid bleker en voelt koud en klam aan.

Ieder sterfbed heeft zijn eigen tijd en tempo. Soms lijkt de geest klaar maar het lichaam nog niet, soms is het andersom. Schrik niet, als ondanks alle zorgen uw naaste overlijdt als u er even niet bent. Dit komt voor. Het lijkt wel of sommige mensen het nodig hebben om even losgelaten te worden, zodat ze in alle rust kunnen gaan.

De laatste zorg

In de tijd van wachten en waken kunt u al nadenken over de laatste zorg, de laatste kleren en alles wat er daarna komt. Attent biedt vlak voor het overlijden de laatste zorg in de vorm van het ontkoppelen van infusen en het toedienen van de laatste medicatie.

De zorg die daarna komt kunt u zelf begeleiden. Zo kunt u een begrafenisondernemer benaderen. Die kan u, na de laatste zorg van Attent, helpen met verzorgen (bv. aankleden) en eventueel opbaren. Voel u vooral vrij om de mogelijkheden rondom het opbaren te bespreken met de verzorgende.

We begrijpen dat dit een moeilijke en verdrietige situatie is voor u. U moet degene van wie u houdt en waarvoor u zo intensief heeft gezorgd, loslaten. Bedenk dat er ook nu mensen in uw omgeving zijn die u door deze moeilijke periode heen kunnen helpen.

Wij wensen u veel sterkte.

Op onze website gebruiken we cookies. Als u op ‘alleen noodzakelijke’ klikt gebruiken we alleen cookies om onze website te verbeteren. Als u op ‘accepteer alle’ klikt kunt u bijvoorbeeld ook YouTube video’s bekijken. Meer informatie leest u in onze cookieverklaring.